Historia

NZS powstał w roku 1980 i był wyrazem protestu środowiska studenckiego wobec PRL. Działał głównie politycznie i propagandowo, organizował demonstracje, strajki – przeciwstawiał się komunistycznej władzy, brakowi demokracji, niesprawiedliwości i brakowi wolności słowa.

W swych działaniach współpracował z KOR (do 1981), KPN i NSZZ „Solidarność”. Program NZS był programem zmiany komunistycznego ustroju politycznego, systemu oświatowego i gospodarczego. A wszystko zaczęło się już w czasie sierpniowych strajków. Studenci Uniwersytetu Gdańskiego 27 sierpnia ogłosili apel, żądając m.in. utworzenia niezależnej od władz organizacji studenckiej.

Niedługo potem, 2 września, pojawiła się po raz pierwszy nazwa – powstał pierwszy w kraju Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich Uniwersytetu Gdańskiego. Jego „Projekt programu działania” dotyczył zmian na uczelniach, m.in. rozpoczęcia prac nad nowym kształtem szkolnictwa wyższego i utworzeniem samorządu studenckiego. Dokument wspominał także o prowadzeniu niezależnych od rządowych prac nad kształtem cenzury. W krótkim czasie podobne struktury powstały praktycznie we wszystkich innych ośrodkach akademickich. Jednym z żądań łódzkich studentów było by „Zgodnie z konstytucją PRL i postanowieniem Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie można było nieskrępowanie manifestować swoje opinie i poglądy”.

W połowie października na zjazd w Warszawie przyjechali Delegaci Komitetów Założycielskich Niezależnych Organizacji Studenckich. Tutaj wybrano nazwę, która obowiązuje do dziś – Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS). Przygotowano statut, który z wnioskiem o rejestrację organizacji trafił do sądu. Sąd wniosek oddalił. NZS zarejestrowany po strajkach studentów, zawieszono wraz ze stanem wojennym i 5 stycznia ’82 rozwiązano. Druga połowa lat 80-tych to głównie działalność polityczna.

Działalność polityczna NZS SGPiS we wczesnym okresie.

Styczeń ’87 to tajne spotkanie w akademiku Politechniki Warszawskiej działaczy NZS z kilku ośrodków akademickich, nazwane II Zjazdem NZS i wybór Komisji Krajowej, w skład której wchodzili przedstawiciele poszczególnych ośrodków akademickich. Jesień ’87 to konflikt w NZS w związku z wyborem przez „krajówkę” nowego przewodniczącego i rzecznika prasowego NZS, protesty kolejnych komisji uczelnianych i odwołanie przewodniczącego w czerwcu 1988r.

W okresie tym doszło do poważnego zdynamizowania działalności NZS w związku z III Pielgrzymką Ojca Świętego do Polski. NZS pozdrawiał Papieża na całej trasie pielgrzymki. W tym okresie ujawnił się Komitet Założycielski NZS Uniwersytetu Warszawskiego. Jednak dla bezpieczeństwa duża część działaczy pozostała w podziemiu.

Ale nie tylko polityka (choć wtedy wszystko miało polityczny wydźwięk) interesowała NZS. Przede wszystkim studenci. W wakacje roku 1987 zorganizowano wiele obozów roku „0” dla nowo przyjętych na studia, początkowo „pod szyldem” takich instytucji jak koła naukowe.

Obozy letnie NZS

Rok 1988 to duże i otwarte działania NZS – wiece okolicznościowe, strajki solidarnościowe z protestującymi znów robotnikami, happeningi. Wydarzenia te spowodowały masowe przystąpienia do NZS nowych członków. Znów pojawiły się postulaty polityczne – pluralizmu życia społeczno – politycznego, w tym zniesienia państwowego monopolu na środki masowego przekazu i reform gospodarczych. To wszystko spowodowało III Krajowy Zjazd Delegatów NZS w Gdańsku w dniach 9-11 września 1988r., w trakcie którego wybrano nowe, całkowicie jawne władze NZS.

W marcu 1989 Krajowa Komisja Koordynacyjna NZS podjęła decyzję o ponownym skierowaniu wniosku o rejestrację, jednak władze piętrzyły kolejne problemy. W ustaleniach podjętych podczas obrad Okrągłego Stołu zmiany postulowane przez NZS zostały zrealizowane w minimalnym stopniu, w związku z czym w kwietniu 1989 na posiedzeniu KKK oficjalnie zdystansowano się od porozumień. W maju 1989 Sąd Wojewódzki w Warszawie odmówił rejestracji, co doprowadziło do wiecu i starć z funkcjonariuszami milicji. Proklamowano strajk, do którego przyłączały się stopniowo kolejne ośrodki akademickie. Do rejestracji doszło dopiero dzięki przychylności rządu Tadeusza Mazowieckiego 22 IX 1989.

Strajk w Szkole Głównej Planowania i Statystyki

Niezależne Zrzeszenie Studentów rozpoczęło kolejny etap swojej działalności. Po 1989 profil organizacji uległ zmianie. Za cel postawiono sobie walkę o interesy studenckie oraz rozwój działalności kulturalno-rozrywkowej. Szacuje się, że przez 30 lat działalności NZS mogło należeć do organizacji nawet 190 tysięcy osób. Nazwiska bardzo wielu z nich możemy obecnie znaleźć na najwyższych stanowiskach we wszystkich dziedzinach życia społecznego i gospodarczego.